Standardy Ochrony Małoletnich w SP10
- Wstęp
- Rozdział I Obszary Standardów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem.
- Rozdział II Słowniczek terminów.
- Rozdział III Czynniki ryzyka i symptomy krzywdzenia uczniów – zasady rozpoznawania i reagowania.
- Rozdział IV Zasady reagowania na przypadki podejrzenia, że małoletni doświadcza krzywdzenia.
- Rozdział V Zasady ochrony wizerunku ucznia i danych osobowych małoletnich.
- Rozdział VI Zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i mediów elektronicznych w Szkole.
- Rozdział VII Monitoring stosowania Standarów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem w Szkole.
- Rozdział VII Przepisy końcowe.
- Zasady bezpiecznych relacji personel – nieletni.
- Zasady ochrony wizerunku małoletniego i danych osobowych małoletniego z uwzględnieniem dzieci z niepełnosprawnościami oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
- Zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i mediów elektronicznych z uwzględnieniem dzieci z niepełnosprawnościami oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Słowniczek terminów
§ 2.
- Uczeń/małoletni – to każda osoba do ukończenia 18. roku życia.
- Krzywdzenie małoletniego – popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę ucznia, przez jakąkolwiek osobę w tym zatrudnioną w Szkole, lub zagrożenie dobra ucznia, w tym jego zaniedbanie. Krzywdzeniem ucznia jest:
- Przemoc fizyczna – to sytuacja, w której wyniku uczeń doznaje krzywdy lub jest nią potencjalnie zagrożony; może być czynnością powtarzającą się lub jednorazową; następuje w wyniku działania bądź zaniechania działania (np. niereagowanie na kary fizyczne wymierzane przez inną osobę) ze strony rodzica lub innej osoby odpowiedzialnej za dziecko; to celowe uszkodzenie ciała, zadawanie bólu lub groźba uszkodzenia ciała; to bicie ręką, pasem i innymi przedmiotami, bicie po twarzy, głowie, i ciele dziecka, szarpanie, popychanie, rzucanie przedmiotami, kopanie dziecka, potrząsanie nim lub rzucanie, drapanie, szczypanie, gryzienie, ciągnięcie za włosy/uszy, zmuszanie do przebywania w niewygodnej pozycji, przypalanie, poparzenie lub zmuszanie do zjedzenia/połknięcia czegoś. Przemoc fizyczna zawsze wiąże się z przemocą emocjonalną i zaniedbaniem, przemoc seksualna z przemocą emocjonalną, fizyczną i zaniedbaniem, zaniedbanie – z przemocą emocjonalną i fizyczną. Jedynie przemoc emocjonalna może wystąpić pojedynczo.
- Przemoc emocjonalna – to niedostępność emocjonalna, ignorowanie potrzeb emocjonalnych dziecka, relacja z uczniem oparta na wrogości, obwinianie, oczernianie, odrzucanie, upokarzanie, straszenie, przypisywanie negatywnych cech dziecku; nieodpowiednie rozwojowo lub niekonsekwentne interakcje z dzieckiem, niedostrzeganie lub nieuznawanie indywidualności dziecka i granic psychicznych pomiędzy rodzicem/opiekunem a dzieckiem (wikłanie dziecka w problemy dorosłych, angażowanie w nieodpowiednie dla niego rozwojowo dorosłe role, w których zastępuje ono rodzica lub opiekuna albo przejmuje jego rolę); stawianie wymagań nieadekwatnych do możliwości dziecka, emocjonalne uzależnienie, ograniczanie kontaktów społecznych i swobodnego rozwoju, nadopiekuńczość; to również nieodpowiednia socjalizacja, demoralizacja, a także sytuacja, gdy dziecko jest świadkiem przemocy; poniżanie, ośmieszanie, upokarzanie małoletniego, nieustanna krytyka, szantażowanie, manipulowanie nim, nieudzielanie wsparcia i pomocy małoletniemu, stawianie małoletniemu wymagań i oczekiwań, którym nie jest on w stanie sprostać; działania te są powtarzane i się nasilają.
- Przemoc seksualna – to angażowanie ucznia w aktywność seksualną, której nie jest on w stanie w pełni zrozumieć i udzielić na nią świadomej zgody, bądź na którą nie jest on przygotowany rozwojowo i nie może wyrazić zgody lub która narusza prawo i normy społeczne; przemoc seksualna w przypadku dzieci, które ukończyły 15 lat – to wszelkie czynności seksualne ze strony osoby dorosłej lub innego dziecka, jeżeli ta osoba ze względu na wiek bądź stopień rozwoju pozostaje wobec dziecka w relacji opieki, zależności lub władzy; to angażowanie małoletniego w aktywność seksualną przez osobę dorosłą; to każdy akt seksualny popełniony wbrew woli innej osoby, gdy zgody nie może wyrazić, ponieważ jest dzieckiem. Wykorzystywanie seksualne odnosi się do zachowań z kontaktem fizycznym (np. dotykanie małoletniego w intymne miejsca, współżycie z małoletnim) oraz zachowania bez kontaktu fizycznego (np. ekshibicjonizm, prezentowanie małoletniemu materiałów pornograficznych, podglądanie).
- Zaniedbywanie dziecka – to forma przemocy polegająca na niezaspokajaniu potrzeb materialnych i emocjonalnych dziecka niezbędnych dla jego prawidłowego rozwoju, zarówno fizycznego, jak i psychicznego przez rodzica / opiekuna prawnego (niezapewnienie schronienia, opieki medycznej, edukacji, odżywiania, bezpieczeństwa i wsparcia emocjonalnego). Obejmuje zarówno pojedyncze sytuacje, jak i utrwalony sposób funkcjonowania, w którym rodzic/opiekun nie zapewnia dziecku odpowiednich warunków rozwoju fizycznego, poznawczego, społecznego, emocjonalnego, psychoseksualnego oraz dobrostanu dziecka – może dotyczyć takich sytuacji jak: brak bezpiecznego schronienia, opieki, odżywiania, podstawowej i specjalistycznej opieki medycznej, szczepień, nieposyłanie do szkoły, niezapewnianie książek i pomocy szkolnych, ograniczanie kontaktów społecznych, porzucanie lub pozostawianie bez opieki dziecka poniżej 7 roku życia, brak dbałości o bezpieczeństwo fizyczne, brak troski o bezpieczeństwo emocjonalne. Zaniedbywanie dziecka nie musi być działaniem intencjonalnym. Może polegać na zaniechaniu działania, jeśli w rezultacie nie jest zrealizowane któreś z praw dziecka takich jak np. konieczność zapewnienia dziecku edukacji. Zaniedbywania dziecka może dopuścić się zarówno pojedyncza osoba, jak i instytucja, ale także społeczeństwo jako całość – jeżeli w swoim działaniu nie respektuje generalnej zasady kierowania się dobrem dziecka. Zaniedbywanie dziecka nie zawsze musi oznaczać powstałą wymierną, widoczną szkodę, uraz fizyczny lub psychiczny. Zaniedbywanie dziecka to także sytuacja, w której dziecko nie może optymalnie się rozwijać. Może przybierać różne formy – wszystkie mają krótko- i długoterminowe znaczące konsekwencje dla rozwoju fizycznego, poznawczego, społecznego, emocjonalnego dziecka, a poszczególne rodzaje zaniedbywania dziecka nie są od siebie izolowane i często występują razem.
- Przemoc rówieśnicza (nazywana agresją rówieśniczą lub bullyingiem) – to zjawisko polegające na agresywnym i celowym dręczeniu, nękaniu czy prześladowaniu jednego lub kilku uczniów przez innych, w celu wywarcia na nich presji lub zadawania cierpienia emocjonalnego, fizycznego lub społecznego; są to różne powtarzające się, celowe i negatywne zachowania, które mają na celu zastraszenie, upokorzenie lub skrzywdzenie innej osoby – ucznia. Może występować w różnych formach, włączając przemoc fizyczną, werbalną, emocjonalną, a także cyberbullying. Bullying, obejmuje przemoc werbalną (np. przezywanie, dogadywanie, ośmieszanie), relacyjną (np. ignorowanie, wykluczenie z grupy, nastawianie innych przeciwko danej osobie), fizyczną (np. pobicie, kopanie, popychanie, szarpanie), materialną (np. kradzież, niszczenie przedmiotów) oraz elektroniczną (np. złośliwy SMS lub e-mail, wpis w serwisie społecznościowym, umieszczanie w Internecie zdjęć lub filmów ośmieszających ofiarę), ale także przemoc ze strony chłopaka/dziewczyny podczas randki, wykorzystywanie seksualne – dotykanie intymnych części ciała lub zmuszanie do czynności związanych z seksem przez rówieśnika, przemoc uwarunkowana normami i stereotypami związanymi z płcią.
- Przemoc rówieśnicza online (cyberprzemoc) – obejmuje zarówno pojedyncze akty przemocy w sieci, jak i cyberbullying, czyli gnębienie; intencjonalne nękanie w sieci trwające dłuższy czas, przed którym ofiara nie może się obronić; przesyłanie lub publikowanie intymnych zdjęć za pośrednictwem telefonu komórkowego lub Internetu. Materiały intymne mogą być uzyskane za pomocą podstępu lub nacisku, mogą być także przesłane dalej, wykradane lub wykorzystywane do szantażowania lub skompromitowania przedstawionej na nich osoby.
- Zagrożenie dzieci podczas korzystania z Internetu – dostęp do szkodliwych treści, które wywołują negatywne emocje lub promują niebezpieczne zachowania – pornografii, patostreamingu, materiałów ukazujących przemoc i zachęcających do zachowań szkodliwych dla zdrowia (np. używania narkotyków, podejmowania ryzykownych zachowań seksualnych) lub autodestrukcyjnych (samookaleczenia, samobójstwa), potencjalnie niebezpieczne kontakty z dorosłymi, narażające dziecko na wykorzystywanie lub wyzyskiwanie seksualne. Wykorzystywanie może przybrać różne formy takie jak uwodzenie dziecka w Internecie (grooming), zmuszanie do oglądania materiałów pornograficznych, wyłudzanie intymnych materiałów od dziecka lub zmuszanie go do rejestrowania takich zdjęć bądź nagrań, fizyczny kontakt seksualny podczas umówionych spotkań. Intymne zdjęcia lub nagrania mogą być wykorzystane jako materiały pornograficzne do celów komercyjnych. Dziecko może zostać zastraszone lub zachęcone do publikowania intymnych zdjęć lub filmów w zamian za obietnicę korzyści. W każdej sytuacji ta forma wykorzystania stanowi przestępstwo, również w kontekście handlu ludźmi.
- Personel – każdy pracownik Szkoły bez względu na formę zatrudnienia, w tym współpracownik, stażysta, wolontariusz lub inna osoba, która z racji pełnionej funkcji lub zadań ma (nawet potencjalny) kontakt z dziećmi i młodzieżą.
- Opiekun ucznia – osoba uprawniona do reprezentowania ucznia, w szczególności jego rodzic lub opiekun prawny, a także rodzic zastępczy.
- Instytucja – każda instytucja świadcząca usługi dzieciom i młodzieży lub działająca na rzecz dzieci lub uczniów.
- Dyrekcja – osoba, organ lub podmiot, który w strukturze danej szkoły jest uprawniony do podejmowania decyzji.
- Zgoda rodzica ucznia oznacza zgodę co najmniej jednego z rodziców ucznia. Jednak w przypadku braku porozumienia między rodzicami ucznia konieczne jest poinformowanie rodziców o konieczności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd rodzinny.
- Osoba odpowiedzialna za Internet to wyznaczony przez dyrektora Szkoły pracownik, sprawujący nadzór nad korzystaniem z Internetu przez uczniów na terenie Szkoły oraz nad bezpieczeństwem uczniów w Internecie.
- Osoba odpowiedzialna za standardy ochrony małoletnich przed krzywdzeniem to wyznaczony przez dyrektora Szkoły pracownik sprawujący nadzór nad realizacją niniejszych standardów Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem.
- Dane osobowe ucznia to wszelkie informacje umożliwiające identyfikację małoletniego.