Standardy Ochrony Małoletnich w SP10

        • Zasady bezpiecznych relacji personel – nieletni.

        • Ustalone w Szkole Podstawowej nr 10 im. Janusza Korczaka w Wodzisławiu Śląskim zasady bezpiecznych relacji personel – nieletni oraz nieletni – nieletni z uwzględnieniem dzieci z niepełnosprawnościami oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

          1. Relacje personelu Szkoły

           

          1. Każdy pracownik Szkoły jest zobowiązany do utrzymywania profesjonalnej relacji z uczniami w Szkole i każdorazowego rozważenia, czy jego reakcja, komunikat bądź działanie wobec nieletniego są adekwatne do sytuacji, bezpieczne, uzasadnione i sprawiedliwe wobec innych uczniów. Każdy pracownik zobowiązany jest działać w sposób otwarty i przejrzysty dla innych, aby zminimalizować ryzyko błędnej interpretacji swojego zachowania.
          2. Zadaniem personelu Szkoły jest rozpoznanie indywidualnych potrzeb każdego dziecka oraz specyfiki funkcjonowania dziecka ze specjalnymi potrzebami i dziecka z niepełnosprawnością, aby umożliwić mu realizację zadań w szczególności: funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego i społecznego ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki niepełnosprawności dziecka; warunków i sposobów niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb dziecka (fizjologicznych, w tym sensorycznych, psychofizycznych, w tym potrzeby bezpieczeństwa itp.) oraz konsekwencji ich deprywacji; sposobów regulacji emocji przez dziecko, rozpoznanie czy są to strategie regulacji zewnętrznej wymagającej działania opiekuna – jak przytulenie, obniżenie, złagodzenie tonu głosu, specyficzny dotyk, umożliwienie odosobnienia itp., czy strategie samoregulujące pasywne (wycofanie, „odcięcie”) lub aktywne (od ssania kciuka, zamykania oczu, pocierania części ciała po wzmożony ruch, aktywność werbalną, dźwiękową, płacz, krzyk, rozmowę itp.). Ważne! Bardzo pomocne jest, gdy dorosły obecny w sytuacji trudnej pozostaje wyciszony, spokojny, nie reaguje lękiem lub własnym zbyt silnym pobudzeniem, gdyż układ nerwowy dziecka dostraja się do stanu nerwowego osób w otoczeniu.

          II. Komunikacja z dziećmi i młodzieżą (nieletnimi)

           

          1. Pracownicy wspierają uczniów w pokonywaniu trudności. Pomoc uczniom uwzględnia umiejętności rozwojowe dzieci, możliwości wynikające z niepełnosprawności / specjalnych potrzeb edukacyjnych.
          2. Pracownicy podejmują działania wychowawcze mające na celu kształtowanie prawidłowych postaw – wyrażanie emocji w sposób niekrzywdzący innych, niwelowanie zachowań agresywnych, promowanie zasad „dobrego wychowania”.
          3. Komunikacja z dziećmi prowadzona jest w sposób konstruktywny, budujący relacje, a nie hierarchię zależności oraz nieufność i wrogość.
          4. W komunikacji z nieletnimi w Szkole pracownik zobowiązany jest:
          1. zachować cierpliwość i szacunek,
          2. równo traktować dziecko niezależnie od płci, orientacji seksualnej, pochodzenia etnicznego czy też niepełnosprawności,
          3. słuchać uważnie ucznia i udzielać mu odpowiedzi adekwatnych do jego wieku i danej sytuacji,
          4. informować małoletniego o podejmowanych decyzjach jego dotyczących, biorąc pod uwagę jego oczekiwania,
          5. szanować prawo małoletniego do prywatności informacji uzyskanych w związku z pełnioną funkcją lub wykonywaną pracą dotyczących zdrowia, potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, możliwości psychofizycznych, seksualności, orientacji seksualnej, pochodzenia rasowego lub etnicznego albo światopoglądów; jeśli konieczne jest odstąpienie od zasady poufności, aby chronić ucznia, należy wyjaśnić mu to najszybciej jak to możliwe; jeśli pojawi się konieczność porozmawiania z uczniem na osobności, należy zostawić uchylone drzwi do pomieszczenia i zadbać, aby być w zasięgu wzroku innych; można też poprosić drugiego pracownika o obecność podczas takiej rozmowy,
          6. zapewniać uczniów, że jeśli czują się niekomfortowo w jakiejś sytuacji, wobec konkretnego zachowania czy słów, mogą o tym powiedzieć nauczycielowi/pracownikowi Szkoły lub wskazanej osobie (w zależności od procedur interwencji, jakie przyjęto w Szkole) i mogą oczekiwać odpowiedniej reakcji i/lub pomocy.
          1. Pracownikowi zabrania się:
          1. zawstydzania, upokarzania, lekceważenia i obrażania małoletniego oraz podnoszenia głosu na ucznia w sytuacji innej niż wynikająca z bezpieczeństwa ucznia lub innych uczniów,
          2. ujawniania informacji wrażliwych dotyczących ucznia wobec osób nieuprawnionych, w tym wobec innych uczniów; obejmuje to wizerunek ucznia, informacje o jego/jej sytuacji rodzinnej, ekonomicznej, medycznej, opiekuńczej i prawnej,
          3. zachowywania się w obecności uczniów w sposób niestosowny; obejmuje to używanie wulgarnych słów, gestów i żartów, czynienie obraźliwych uwag, nawiązywanie w wypowiedziach do aktywności bądź atrakcyjności seksualnej oraz wykorzystywanie wobec ucznia relacji władzy lub przewagi fizycznej (zastraszanie, przymuszanie, groźby).
          1. W przypadku wystąpienia zachowań trudnych, w tym agresywnych, autoagresywnych, problemowych zachowań seksualnych u dziecka ze specjalnymi potrzebami i z niepełnosprawnością personel Szkoły zawsze stwarza dziecku możliwość wypowiedzenia się, przedstawienia swojego zdania / swojej opinii, pamiętając, że może to być dla dziecka pierwsza i jedyna rozmowa (dziecko może już nie podjąć więcej prób poszukiwania wsparcia). Szczególnie ważne jest, by:
          1. dokonać oceny ryzyka (dokładnie ustalić czynniki, które wywołały takie reakcje),
          2. właściwie reagować w trudnej sytuacji – nauczyciel/wychowawca/specjalista powinien być spokojny i nie reagować lękiem lub pobudzeniem. Musi pamiętać, że układ nerwowy dziecka dostraja się do stanu osób w otoczeniu. Reakcja nie może powodować negatywnego nastawienia innych dzieci względem dziecka, wobec którego podjęto interwencję. Chronieni powinni być też uczestnicy i świadkowie. Interwencja nie może nikogo wykluczać,
          3. dostosować formy komunikacji z dzieckiem – zgodne z językiem i sposobem komunikacji danego dziecka. Rodzaj komunikacji należy dostosować do możliwości psychofizycznych dziecka i umożliwiać mu wyrażenie woli (akceptacji lub sprzeciwu) co do czynności lub zachowań,
          4. stwarzać dziecku możliwości wypowiedzenia się i przedstawienia swojego zdania lub opinii.
          1. W trakcie rozmowy z dzieckiem pracownik Szkoły powinien:
          1. wyrazić swoją troskę poprzez deklarację, że dziecku wierzy,
          2. zapewnić dziecko, że dobrze uczyniło, podejmując rozmowę o doznanej krzywdzie,
          3. wyjaśniać dziecku, że nie jest winne zaistniałej sytuacji,
          4. jednoznacznie negatywnie ocenić każdą formę przemocy, dając wyraźny sygnał, że jest ona niedopuszczalna i należy jej zapobiegać lub ją powstrzymywać,
          5. poinformować dziecko, że tą sprawą zajmą się inne odpowiednie osoby, w tym udzielić mu informacji, że podjęte zostaną działania zapewniające mu bezpieczeństwo i że nie jest winne temu, co się stało.
          1. W trakcie rozmowy z dzieckiem pracownik nie może:
          1. przerywać,
          2. krytykować i komentować,
          3. uzupełniać wypowiedzi dziecka własnymi domysłami,
          4. minimalizować zdarzenia.
          1. Pracownik Szkoły powinien przygotować się do rozmowy z dzieckiem w tym specjalnymi potrzebami i z niepełnosprawnością w następujący sposób:
          1. przygotować miejsce, które uwzględni specyfikę odbioru i przetwarzania bodźców sensorycznych przez dziecko,
          2. poznać sposoby regulacji emocji danego dziecka (dzieci te mogą mieć trudności z rozpoznawaniem i wyrażaniem emocji) oraz jego trudne zachowania,
          3. dostosować przebieg rozmowy oraz formę komunikacji do potrzeb i możliwości dziecka,
          4. poświęcić na rozmowę wystarczająco dużo czasu i nie pospieszać dziecka,
          5. pozwolić dziecku na swobodną wypowiedź i ujawnienie obaw.
          1. Po rozmowie pracownik powinien zaopiekować się dzieckiem do czasu, aż będzie mieć pewność, że sytuacja jest ustabilizowana, a zachowanie dziecka – wyciszone. Następnie pracownik zobowiązany jest do:
          1. opracowania indywidualnej procedury interweniowania, we współpracy z rodzicami (opiekunami), opartej na potrzebach/cechach dziecka (np. w IPET dziecka należy zwrócić uwagę na aspekty ochrony dziecka i jeśli to konieczne wskazać szczegółowe procedury reagowania adekwatne do rozpoznanych potrzeb. Personel Szkoły należy informować o istnieniu takich zindywidualizowanych procedur na podstawie niniejszych procedur),
          2. przekazania dziecku w zrozumiały sposób wiedzy o jego prawach i obowiązkach oraz możliwościach uzyskania pomocy, upewniając się, że przekaz jest dla niego jasny i klarowny,
          3. stosowania strategii/sposobów opartych na szacunku i zaufaniu do dziecka, lecz niedopuszczających do wystąpienia danego zachowania trudnego – ukierunkowane na obniżenie napięcia emocjonalnego dziecka, w tym na ochronę jego oraz innych osób,
          4. zapoznawania dziecka w zrozumiały sposób z obowiązującymi w Szkole normami i zasadami oraz konsekwencjami ich naruszania dla wszystkich stron,
          5. kształtowania u ucznia umiejętności jak powinno się zachować w sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu jego i innych; jakie zachowania stanowią naruszanie granic prywatności/intymności innych osób, jakie zachowania krzywdzą innych, sprawiają im ból i cierpienie – w zrozumiały sposób,
          6. dbania o to, aby reakcja osoby dorosłej nie powodowała negatywnego nastawienia innych dzieci do dziecka, na rzecz którego podjęto interwencję, chronieni powinni być wszyscy uczestniczący w zdarzeniu, w tym świadkowie.

          III. Działania realizowane z nieletnim z uwzględnieniem dzieci z niepełnosprawnościami oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

           

          1. Pracownik zobowiązany jest:
          1. doceniać i szanować wkład nieletniego w podejmowane działania, aktywnie go angażować i traktować równo bez względu na jego płeć, orientację seksualną, sprawność/niepełnosprawność, status społeczny, etniczny, kulturowy, religijny i światopogląd,
          2. unikać faworyzowania uczniów,
          3. tworzyć bezpieczne środowisko rozwoju ucznia poprzez:
          • zapoznanie się z sytuacją dziecka – w uzasadnionym zakresie wynikającym z wykonywanych obowiązków i funkcji,
          • przeciwdziałanie wszelkim formom ośmieszania, dyskryminacji, poniżania, zastraszania, oczerniania, wykluczenia dziecka lub jakiejkolwiek innej formie przemocy psychicznej, fizycznej lub seksualnej. Należy natychmiast reagować na wszystkie tego rodzaju sytuacje,
          • prowadzenie zajęć psychoedukacyjnych i profilaktycznych ukierunkowanych na przeciwdziałanie wszelkiej dyskryminacji i przemocy oraz uwrażliwianie dzieci na prawo każdej osoby do poszanowania godności,
          • przekazywanie informacji rodzicom (opiekunom) na temat występujących problemów oraz podejmowanie z nimi współpracy w tym zakresie,
          • wspieranie dziecka w czynnościach samoobsługowych i higienicznych – jeśli jest to konieczne z uwagi na poziom jego funkcjonowania, należy to czynić, stosując możliwie najmniej ingerencyjną formę wsparcia i jednocześnie dążyć do stopniowego uniezależniania go w tym zakresie od pomocy innych osób – o ile jest to możliwe. Udzielając wsparcia dziecku, należy to czynić w taki sposób, by nie skutkowało to dyskomfortem, upokorzeniem czy wyśmiewaniem przez inne osoby. Wspieranie powinno odbywać się w sposób bezpieczny, z zachowaniem prywatności, z możliwością kontroli przez inne osoby z personelu.
          1. W sytuacji podejrzenia lub ujawnienia krzywdzenia dziecka personel Szkoły zawsze stwarza dziecku możliwość wypowiedzenia się, przedstawienia swojego zdania / swojej opinii. Szczególnie ważne jest, by:
          1. zareagować w sytuacji agresji, przemocy (będąc świadkiem zdarzenia lub osobą poinformowaną o zdarzeniu) tj. podjąć próbę przerwania sytuacji, zapewnić bezpieczeństwo osobom: świadkom, krzywdzonemu, krzywdzącemu – ich odizolowanie,
          2. zastosować procedury reagowania, odbywa się to z poinformowaniem osoby wskazanej do podejmowania działań interwencyjnych, która następnie zajmie się całościowo sprawą lub innej osoby decyzyjnej (np. dyrektora, specjalisty).
          1. Pracownikowi zabrania się:
          1. omawiania w obecności osób nieupoważnionych sytuacji dziecka, w tym jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej itp.,
          2. celowego prowokowania u dziecka wystąpienia lub eskalacji zachowań trudnych, niepożądanych,
          3. lekceważenia lub powierzchownego, traktowania zgłaszanej przez dziecko potrzeby wsparcia i pomocy,
          4. biernej postawy w zakresie troski o rozwój i zabezpieczenie dziecka w sytuacji zagrożenia jego dobrostanu,
          5. nawiązywania z uczniem jakichkolwiek relacji romantycznych lub seksualnych, składania mu propozycji o nieodpowiednim charakterze; obejmuje to także seksualne komentarze, żarty, gesty oraz udostępnianie nieletnim treści erotycznych i pornograficznych bez względu na ich formę,
          6. utrwalania wizerunku nieletniego (filmowanie, nagrywanie głosu, fotografowanie) dla potrzeb prywatnych; dotyczy to także umożliwienia osobom trzecim utrwalenia wizerunków uczniów, jeśli dyrekcja Szkoły nie została o tym poinformowana, nie wyraziła na to zgody i nie uzyskała zgód rodziców/opiekunów oraz samych małoletnich,
          7. proponowania nieletnim alkoholu, wyrobów tytoniowych, nielegalnych substancji, jak również używania ich w obecności małoletnich,
          8. przyjmowania pieniędzy, prezentów od nieletnich, od rodziców/opiekunów uczniów,
          9. wchodzenia w relacje jakiejkolwiek zależności wobec nieletniego lub jego rodziców/opiekunów, zachowywania się w sposób mogący sugerować innym istnienie takiej zależności i prowadzący do oskarżeń o nierówne traktowanie bądź czerpanie korzyści majątkowych i innych; nie dotyczy to okazjonalnych podarków związanych ze świętami w roku szkolnym, np. kwiatów, prezentów składkowych czy drobnych upominków.
          1. Wszystkie ryzykowne sytuacje, które obejmują zauroczenie uczniem przez pracownika lub pracownikiem przez ucznia, muszą być raportowane dyrektorowi Szkoły. Jeśli pracownik jest ich świadkiem, zobowiązany jest reagować stanowczo, ale z wyczuciem, aby zachować godność osób zainteresowanych.

          IV. Kontakt fizyczny z nieletnim.

           

          1. Jakiekolwiek przemocowe działanie wobec małoletniego jest niedopuszczalne. Istnieją jednak sytuacje, w których fizyczny kontakt z nieletnim może być stosowany i spełnia zasady bezpiecznego kontaktu: jest odpowiedzią na potrzeby ucznia w danym momencie, uwzględnia jego wiek, etap rozwojowy, płeć, kontekst kulturowy i sytuacyjny oraz potrzeby dziecka z niepełnosprawnościami oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (np. pomoc dziecku w tym niepełnosprawnemu oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – na jego prośbę lub/i prośbę rodziców/opiekunów – co zostało ustalone między stronami w czynnościach higienicznych, jeśli typ niepełnosprawności tego wymaga, w spożywaniu posiłków, w poruszaniu się po Szkole). Nie można jednak wyznaczyć uniwersalnej stosowności każdego takiego kontaktu fizycznego, ponieważ zachowanie odpowiednie wobec jednego małoletniego może być nieodpowiednie wobec innego.
          2. Pracownik zobowiązany jest:
          1. kierować się zawsze swoim profesjonalnym osądem, słuchając, obserwując i odnotowując reakcję ucznia, pytając go o zgodę na kontakt fizyczny (np. przytulenie) i zachowując świadomość, że nawet przy jego dobrych intencjach taki kontakt może być błędnie zinterpretowany przez małoletniego lub osoby trzecie,
          2. być zawsze przygotowanym na wyjaśnienie swoich działań,
          3. zachować szczególną ostrożność wobec ucznia, który doświadczył nadużycia i krzywdzenia, w tym seksualnego, fizycznego bądź zaniedbania; takie doświadczenia mogą czasem sprawić, że będzie on dążył do nawiązania niestosownych bądź nieadekwatnych fizycznych kontaktów z dorosłymi; w takich sytuacjach pracownik powinien reagować z wyczuciem, jednak stanowczo, i pomóc uczniowi zrozumieć znaczenie osobistych granic.
          1. Pracownikowi zabrania się:
          1. bicia, szturchania, popychania oraz naruszania integralności fizycznej małoletniego w jakikolwiek inny sposób,
          2. dotykania ucznia w sposób, który może być uznany za nieprzyzwoity lub niestosowny,
          3. angażowania się w takie aktywności jak łaskotanie, udawane walki z uczniem czy brutalne zabawy fizyczne,
          4. izolowania dziecka w zamkniętym pomieszczeniu, przytrzymywania drzwi, krępowania ruchów poprzez wiązanie; stosowanie przymusu bezpośredniego możliwe jest wyłącznie w sytuacji wystąpienia przesłanek wynikających z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego i zgodnie z przepisami,
          5. wyręczania lub nadzorowania bezpośrednio dziecka ponad niezbędny poziom, m.in. podczas realizacji czynności samoobsługowych i higienicznych.
          1. W sytuacjach wymagających czynności pielęgnacyjnych i higienicznych wobec ucznia pracownik zobowiązany jest unikać innego niż niezbędny kontakt fizyczny z nim. W każdej czynności pielęgnacyjnej i higienicznej, związanej z pomaganiem uczniowi w ubieraniu się i rozbieraniu, jedzeniu, myciu, przewijaniu czy korzystaniu z toalety, pracownikowi powinna asystować druga osoba zatrudniona w Szkole. Jeśli pielęgnacja i opieka higieniczna nad uczniami należą do obowiązków pracownika – zostanie on przeszkolony w tym kierunku.
          2. Podczas dłuższych niż jednodniowe wyjazdów i wycieczek niedopuszczalne jest spanie z uczniem w jednym łóżku lub w jednym pokoju.
          3. Kontakt fizyczny z nieletnim musi być jawny, nieukrywany, nie może wiązać się z żadną gratyfikacją ani wynikać z relacji władzy. Jeśli pracownik będzie świadkiem jakiegokolwiek z wyżej opisanych zachowań i/lub sytuacji ze strony innych dorosłych lub uczniów, zobowiązany jest zawsze poinformować o tym osobę odpowiedzialną (np. nauczyciela, dyrektora) i/lub postępować zgodnie z obowiązującą procedurą interwencji.

          V. Przeciwdziałanie dyskryminacji dzieci z jakiegokolwiek względu – w tym ze względu na specjalne potrzeby edukacyjne czy niepełnosprawności.

           

          1. Pracownicy Szkoły zapewniają każdemu dziecku:
          1. równą uwagę i szacunek,
          2. równy dostęp – poprzez uniwersalne projektowanie oraz racjonalne dostosowania i modyfikacje,
          3. możliwość samodzielnego funkcjonowania i ekspresji – poprzez eliminowanie barier informacyjno-komunikacyjnych, architektonicznych i cyfrowych,
          4. poszukiwanie opartych na dowodach naukowych metod pracy najlepiej dostosowanych do indywidualnych potrzeb dziecka,
          5. zaangażowanie rodziny i otoczenia w rozwój dziecka.
          1. Kadra Szkoły przeciwdziała wszystkim formom ośmieszania, poniżania, zastraszania, oczerniania i innym formom przemocy psychicznej, fizycznej lub seksualnej względem dzieci ze specjalnymi potrzebami.
          2. W Szkole uczy się dzieci i radzenia sobie w trudnych sytuacjach organizując zajęcia psychoedukacyjne i profilaktyczne, dzięki którym uczniowie:
          1. dowiadują się, jakie zachowania zagrażają bezpieczeństwu, prywatności i intymności dziecka i innych – i dlaczego są one niebezpieczne,
          2. uczą się, jak identyfikować takie sytuacje i jak zachować się, gdy mają one miejsce,
          3. są uwrażliwiani na prawo każdej osoby do szacunku i godności,
          4. dowiadują się, jak przeciwdziałać dyskryminacji i przemocy.

          VI. Kontakty z małoletnim poza godzinami pracy

           

          1. Obowiązuje zasada, że kontakt z uczniami uczęszczającymi do Szkoły powinien odbywać się wyłącznie w godzinach pracy i dotyczyć celów edukacyjnych lub wychowawczych.
          2. Pracownikowi zabrania się zapraszania małoletnich do swojego miejsca zamieszkania, spotykania się z nimi poza godzinami pracy; obejmuje to także kontakty z uczniami poprzez prywatne kanały komunikacji (prywatny telefon, e-mail, komunikatory, profile w mediach społecznościowych).
          3. Jeśli zachodzi taka konieczność, właściwą formą komunikacji z uczniami i ich rodzicami lub opiekunami poza godzinami pracy są kanały służbowe (e-mail, telefon służbowy).
          4. Jeśli zachodzi konieczność spotkania z uczniami poza godzinami pracy, pracownik zobowiązany jest poinformować o tym dyrektora Szkoły, a rodzice/opiekunowie uczniów muszą wyrazić zgodę na taki kontakt.
          5. Utrzymywanie relacji towarzyskich lub rodzinnych (jeśli uczniowie i rodzice/opiekunowie uczniów są osobami bliskimi wobec pracownika) wymaga zachowania poufności wszystkich informacji dotyczących innych uczniów, ich rodziców oraz opiekunów.

          VII. Bezpieczeństwo online

           

          1. Pracownik powinien być świadomy cyfrowych zagrożeń i ryzyka wynikającego z rejestrowania swojej prywatnej aktywności w sieci przez aplikacje i algorytmy, a także własnych działań w Internecie. Dotyczy to lajkowania określonych stron, korzystania z aplikacji randkowych, na których można spotkać uczniów/uczennice, obserwowania określonych osób/stron w mediach społecznościowych i ustawień prywatności kont, z których korzysta. Jeśli profil pracownika jest publicznie dostępny, to również uczniowie i ich rodzice/opiekunowie mają wgląd w cyfrową aktywność pracownika.
          2. Pracownik zobowiązany jest wyłączać lub wyciszać osobiste urządzenia elektroniczne w trakcie lekcji oraz wyłączyć na terenie Szkoły funkcjonalność Bluetooth.
          3. Pracownikowi zabrania się nawiązywania kontaktów z uczniami i uczennicami poprzez wysyłanie zaproszeń w mediach społecznościowych.